Thúc đẩy và làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - EU
Nhân vật liên quan
Hà Nội (TTXVN 20/10/2026) Tiếp sau chuyến thăm cấp Nhà nước Vương quốc Đan Mạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Bỉ từ ngày 21 đến 24/10/2026 theo lời mời của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Thủ tướng Vương quốc Bỉ Bart De Wever. Trong đó, chuyến thăm Liên minh châu Âu diễn ra ở thời điểm quan hệ Việt Nam-EU đang trong giai đoạn phát triển tốt đẹp. Chuyến thăm nhằm khẳng định tầm quan trọng của Liên minh châu Âu trong tổng thể chính sách đối ngoại của Việt Nam, góp phần củng cố tin cậy chính trị, thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-EU ngày càng hiệu quả, đi vào chiều sâu.
* Quan hệ Việt Nam - EU không ngừng phát triển
Liên minh châu Âu (The European Union, gọi tắt là EU) là mô hình liên kết khu vực sâu rộng nhất thế giới, có tiềm lực lớn về chính trị, kinh tế, thương mại, khoa học-công nghệ. EU bao gồm 27 quốc gia thành viên và quy mô dân số khoảng 450 triệu người, là nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới với GDP đạt 19,4 nghìn tỉ USD (năm 2025), thương mại ngoại khối của EU chiếm khoảng 14% trao đổi thương mại toàn cầu.
Liên minh châu Âu và Việt Nam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 28/11/1990. Từ đó đến nay, quan hệ hai bên phát triển ngày càng tích cực. Lãnh đạo cấp cao hai bên thường xuyên có các cuộc tiếp xúc, trao đổi trực tiếp và bên lề các diễn đàn đa phương; phối hợp tốt tại các diễn đàn đa phương và tổ chức quốc tế, đặc biệt trong khuôn khổ hợp tác ASEAN-EU, ASEM (Diễn đàn hợp tác Á-Âu), Liên hợp quốc.
Thành công của các hoạt động đối ngoại trong hơn 35 năm qua đã góp phần nâng tầm quan hệ Việt Nam-châu Âu và mở rộng không gian hợp tác chiến lược cho Việt Nam trên tất cả lĩnh vực chính trị, kinh tế, thương mại-đầu tư, khoa học-công nghệ…, mang lại nguồn lực quan trọng phục vụ cho kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Hai bên ký Hiệp định Đối tác và Hợp tác toàn diện (PCA) năm 2012 và có hiệu lực từ ngày 1/10/2016, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quan hệ Việt Nam-EU, tạo cơ sở pháp lý đưa quan hệ song phương sang một giai đoạn phát triển mới với phạm vi rộng lớn và mức độ sâu sắc hơn.
Năm 2019, hai bên đã ký Hiệp định Tham gia Khung (FPA), cho phép Việt Nam tham gia các phái bộ và hoạt động do EU dẫn đầu. Đây là hiệp định đầu tiên mà EU ký kết với một quốc gia ASEAN, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực chung đóng góp cho hòa bình và an ninh toàn cầu.
Hai bên chính thức thiết lập quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1/2026 nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa. Bước nâng cấp này đã đưa Việt Nam trở thành đối tác đầu tiên của EU tại Đông Nam Á thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, là nước ASEAN duy nhất có tất cả các trụ cột hợp tác với EU.
EU coi Việt Nam là đối tác ưu tiên tại khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, tích cực củng cố quan hệ với Việt Nam ở cấp độ toàn khối EU và các nước thành viên.
Hai bên duy trì trao đổi đoàn và tăng cường tiếp xúc cấp cao, nổi bật gần đây nhất là: chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa (tháng 1/2026); và cuộc gặp giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula Von der Leyen nhân dịp tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris, Pháp (tháng 9/2026).
Hai bên cũng triển khai hiệu quả các phiên họp thường niên cấp Ủy ban hỗn hợp Việt Nam-EU và các tiểu ban trực thuộc.
Bên cạnh hợp tác song phương, trong hơn 35 năm qua, hợp tác đa phương giữa Việt Nam và các đối tác châu Âu cũng có những bước phát triển mạnh mẽ. Lãnh đạo cấp cao hai bên thường xuyên trao đổi và tiếp xúc bên lề các diễn đàn đa phương; phối hợp tốt tại các diễn đàn đa phương và tổ chức quốc tế, đặc biệt trong khuôn khổ hợp tác ASEAN-EU, ASEM, Liên hợp quốc.
* Hợp tác kinh tế-thương mại-đầu tư là điểm sáng
Trong ASEAN, Việt Nam là quốc gia có hệ thống cơ chế hợp tác với EU sâu rộng và toàn diện nhất. Hiện Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN.
Đặc biệt, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2020, mở ra một chương mới trong quan hệ hợp tác song phương. Đây là hiệp định đầu tiên của EU với một quốc gia đang phát triển. Hiệp định được ví như “tuyến cao tốc” kết nối hai nền kinh tế năng động, mở ra khuôn khổ hợp tác sâu rộng và toàn diện giữa Việt Nam và EU. Sau 6 năm triển khai EVFTA, Việt Nam đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN và thuộc nhóm 10 nhà cung ứng hàng hóa hàng đầu cho thị trường EU; trong khi đó EU trở thành đối tác thương mại lớn thứ 4, đồng thời là nhà đầu tư lớn thứ 6 của Việt Nam. Kim ngạch thương mại hai chiều đat 73,8 tỷ USD năm 2025, tăng 8% so với năm 2024; 6 tháng đầu năm 2026 đạt 41,44 tỷ USD, tăng 16,3% so với cùng kỳ năm 2025.
Hợp tác đầu tư tiếp tục là điểm sáng trong quan hệ kinh tế Việt Nam-Liên minh châu Âu. Các doanh nghiệp EU duy trì vai trò là một trong những nguồn đầu tư nước ngoài có chất lượng cao tại Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp chế biến-chế tạo, hạ tầng, logistics, tài chính-ngân hàng, công nghệ cao và nông nghiệp bền vững. Hiện tổng vốn đầu tư của EU vào Việt Nam đạt trên 38,4 tỷ USD, đứng thứ 6/140 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam. Hai bên đã ký Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA) vào ngày 30/6/2019. Tuy nhiên, EVIPA hiện đang chờ một số nước thành viên EU phê chuẩn.
Bên cạnh hợp tác kinh tế-đầu tư, EU cũng là đối tác hàng đầu của Việt Nam trong quá trình chuyển dịch sang mô hình phát triển xanh và bền vững. EU là nhà viện trợ không hoàn lại lớn nhất của Việt Nam; là điều phối viên của Nhóm Đối tác quốc tế (IPG) thiết lập Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) với Việt Nam. EU cũng là đối tác có cam kết mạnh mẽ trong hỗ trợ Việt Nam thực hiện mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050, như đã cam kết tại Hội nghị lần thứ 26 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP26).
Hiện các lĩnh vực hợp tác chiến lược khác như khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế biển... đang ngày càng được mở rộng và tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển quan hệ hai bên.
Đặc biệt với việc liên tiếp mở thêm các đường bay từ Việt Nam tới châu Âu như Milan (Italy) (tháng 7/2025), Munich (Đức) (tháng 10/2025), Copenhaghen (Đan Mạch) (tháng 12/2025) đã đóng góp vào kỷ lục mới của du lịch Việt Nam với hơn 20 triệu khách năm 2025.
Trong thời gian tới, tiềm năng hợp tác giữa hai bên còn rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại-đầu tư, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc tăng cường hợp tác trong những lĩnh vực này không chỉ phù hợp với thế mạnh của EU, mà còn đáp ứng nhu cầu phát triển của Việt Nam, góp phần triển khai hiệu quả các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.
* Phát huy các tiềm năng, làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-EU
Năm 2025, Việt Nam và EU đã tổ chức nhiều sự kiện giao lưu văn hóa và ngoại giao nhân dân để kỷ niệm dấu mốc 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (28/11/1990-28/11/2025). Các hoạt động giao lưu văn hóa sôi động tiếp tục khẳng định vai trò là cây cầu của niềm tin, góp phần tăng cường sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau, gắn kết Việt Nam với châu Âu ngày càng chặt chẽ, sâu sắc hơn nữa.
Trong bối cảnh quan hệ giữa Việt Nam và EU không ngừng được tăng cường, chuyến thăm chính thức Liên minh châu Âu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang ý nghĩa rất quan trọng. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết đây là chuyến thăm chính thức Liên minh châu Âu đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, diễn ra sau khi Việt Nam tổ chức thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng và bầu cử Quốc hội khóa XVI. Đồng thời, Việt Nam và EU vừa nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1/2026. Vì vậy, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam, là đầu cầu của ASEAN trong hợp tác với EU. Với tiềm năng hợp tác rộng mở và sự tin tưởng vững chắc vào tương lai tốt đẹp của quan hệ song phương, trên cơ sở những thành tựu nổi bật trong hơn 35 năm qua, chuyến thăm cũng là dịp để hai bên làm sâu sắc hơn nữa các trụ cột hợp tác quan trọng, nhất là về thương mại, đầu tư, khoa học-công nghệ, đào tạo nhân lực, qua đó xây dựng quan hệ Việt Nam-EU trở thành hình mẫu trong khuôn khổ hợp tác ASEAN-EU.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đánh giá, nhìn chung các đối tác châu Âu có những thế mạnh về công nghệ, kinh nghiệm quản trị và các giải pháp phát triển bền vững trong khi Việt Nam đang thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh. Chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển chiến lược, củng cố tin cậy chính trị ở cấp cao nhất, nâng tầm và định vị lại ở mức độ cao hơn, hiệu quả hơn, thực chất hơn quan hệ hợp tác Việt Nam-EU, đồng thời mở ra những cơ hội hợp tác mới trong việc nâng cao năng lực phát triển và tự chủ chiến lược của cả Việt Nam cũng như các đối tác EU trong giai đoạn phát triển mới của mỗi bên, qua đó mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời đóng góp tích cực cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững ở hai khu vực và trên thế giới.
Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam Julien Guerrier thì đánh giá, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định tầm quan trọng của quan hệ song phương, cũng như vị trí của EU đối với Việt Nam và của Việt Nam đối với EU, thể hiện qua việc nhà lãnh đạo Việt Nam được đón tiếp ở cấp cao nhất bởi hai lãnh đạo của Liên minh. Đây là dịp để hai bên đánh giá toàn diện quan hệ hợp tác, rà soát việc triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, đưa quan hệ lên tầm cao mới và chuyển hóa những mục tiêu hợp tác chung thành kết quả cụ thể, thiết thực. Các lĩnh vực được thảo luận bao gồm thương mại, đầu tư, năng lượng, giáo dục, khoa học-công nghệ và an ninh.
Đại sứ Julien Guerrier cho biết trong khuôn khổ chuyến thăm, dự kiến hai bên sẽ công bố Ý định thư về hợp tác giáo dục và đào tạo; các chương trình hỗ trợ Việt Nam phát triển kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp, nông nghiệp và các dự án phát triển tại Hà Nội cùng một số địa phương. Bên cạnh đó, nhiều thỏa thuận thương mại giữa doanh nghiệp hai bên sẽ được ký kết, đặt nền tảng vững chắc cho sự hợp tác lâu dài giữa khu vực tư nhân.
Trong khi đó, đánh giá về triển vọng quan hệ Việt Nam-EU, Đại sứ Việt Nam tại Vương quốc Bỉ, Trưởng Phái đoàn Việt Nam bên cạnh EU Nguyễn Hương Trà cho biết, quan hệ Việt Nam-EU còn nhiều dư địa để phát triển. Hai bên đang tiếp tục nỗ lực để triển khai hiệu quả hơn nữa các thỏa thuận, cam kết đã ký kết; phát huy thế mạnh của mỗi bên để tăng tính bổ trợ trong hợp tác, trong đó Việt Nam mong muốn tăng cường hơn nữa hợp tác với EU trong các lĩnh vực khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việt Nam cũng kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong việc làm cầu nối cho hợp tác giữa EU với ASEAN nói chung và từng thành viên ASEAN nói riêng.
Theo Đại sứ Nguyễn Hương Trà, để những ưu tiên hợp tác mới mang lại kết quả thực chất, vì lợi ích của người dân và doanh nghiệp hai bên, Việt Nam và EU cần tiếp tục nỗ lực nâng cao hiệu quả triển khai những khuôn khổ, cơ chế hợp tác sẵn có; huy động sự vào cuộc của tất cả các chủ thể, gồm các doanh nghiệp, địa phương và người dân hai nước; đồng thời, cần có những cách thức mới, sáng tạo để huy động nguồn lực nhằm triển khai các sáng kiến hợp tác đã đề ra.
Với mục đích đó, chuyến thăm chính thức Liên minh châu Âu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lần này chính là bước đi nhằm củng cố tin cậy chính trị, làm sâu sắc hơn nữa quan hệ giữa Việt Nam với EU, chuyển hóa các cam kết cấp cao đã có thành những hành động thiết thực, cụ thể, tạo tiền đề để đưa quan hệ Việt Nam-EU bước sang một giai đoạn phát triển mới cao hơn./.
Trọng Đức





