Hà Nội (TTXVN 9/1/2026) Thượng tướng Song Hào là nhà chính trị, quân sự tài ba, mưu lược của Quân đội nhân dân Việt Nam. Với tài thao lược xuất sắc, đồng chí đã cùng toàn Đảng, toàn quân và toàn dân hoàn thành sự nghiệp kháng chiến trường kỳ, để lại nhiều dấu ấn sâu đậm.
* Thượng tướng Song Hào - Vị tướng văn võ song toàn
Thượng tướng Song Hào, tên khai sinh là Nguyễn Văn Khương, sinh ngày 20/8/1917 tại xã Hào Kiệt, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nay là xã Liên Minh, tỉnh Ninh Bình).
Là một thanh niên yêu nước, đồng chí sớm giác ngộ cách mạng, tích cực hoạt động, trở thành người chiến sĩ cộng sản kiên trung, mẫu mực, người học trò ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đồng chí là nhà chính trị, quân sự xuất sắc đã có nhiều công lao đóng góp đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc và gắn bó với sự trưởng thành, lớn mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đồng chí Song Hào được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng giao cho nhiều trọng trách, như: Ủy viên Tổng quân ủy, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị (1955-1961), Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (1961- 1977). Đồng chí được phong quân hàm Thượng tướng vào năm 1974.
Từ năm 1982 đến năm 1987, đồng chí Song Hào tiếp tục được Đảng, Nhà nước tin tưởng phân công giữ chức Bộ trưởng Bộ Thương binh - Xã hội (nay là Bộ Nội vụ). Sau đó, đồng chí được Ban Bí thư Trung ương Đảng chỉ định là Chủ tịch lâm thời Hội Cựu chiến binh Việt Nam.
Trong cuộc đời hoạt động của mình, Thượng tướng Song Hào luôn sống giản dị, trong sáng, trọn nghĩa vẹn tình với quê hương, gia đình, bạn bè và đồng chí, đồng đội. Gần 60 năm hoạt động cách mạng liên tục, cống hiến trọn đời cho Tổ quốc, nhân dân và quân đội, từng trải qua hai cuộc kháng chiến gian khổ, anh dũng của dân tộc, từng giữ nhiều chức vụ, trọng trách, nhưng Thượng tướng Song Hào vẫn luôn là vị “tướng rau muống” giản dị, suốt đời tận trung với nước, với dân.
Với nhiều đóng góp to lớn cho Đảng và dân tộc, đồng chí Song Hào được Đảng, Nhà nước tặng thưởng: Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng và nhiều huân, huy chương cao quý khác.
* Đồng chí Song Hào với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc
Đồng chí Song Hào tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1936 trong Phong trào Mặt trận bình dân.
Năm 1937, đồng chí phụ trách tổ chức Ái hữu thợ thêu, Thanh niên dân chủ (sau này là Mặt trận phản đế) tại Nam Định.
Tháng 4 năm 1939, đồng chí Song Hào được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương; được cử làm Thư ký Ban Thường trực Liên đoàn Lao động Hà Nội và tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội.
Năm 1940, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, kết án 7 năm tù và bị giam ở các nhà tù: Nam Định, Hà Nội, Sơn La, Hòa Bình, Chợ Chu.
Năm 1943, đồng chí Song Hào là Bí thư chi bộ tại nhà tù Chợ Chu, cùng các đồng chí đảng viên trong chi bộ liên lạc với các đảng bộ ngoài nhà tù để hoạt động.
Tháng 8 năm 1944, đồng chí vượt ngục khỏi nhà tù Chợ Chu về vùng Tuyên Quang, Thái Nguyên hoạt động. Đồng chí Song Hào được chỉ định làm Chính trị viên Đội tuyên truyền Cứu quốc quân hoạt động ở các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang và Thái Nguyên.
Tháng 12 năm 1944, đồng chí là Bí thư Khu căn cứ Nguyễn Huệ.
Tháng 8 năm 1945, đồng chí Song Hào được cử đi dự Đại hội Quốc dân tại Tân Trào, phụ trách cứu quốc quân cướp chính quyền tại hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang.
Cuối năm 1945, đồng chí là Xứ ủy viên Bắc Kỳ phụ trách liên tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang và Thái Nguyên.
Tháng 12 năm 1947, đồng chí là Chính ủy Liên khu 10, Khu ủy viên, Bí thư Quân khu ủy.
Năm 1950, đồng chí Song Hào là Chính ủy khu Tây Bắc, Bí thư Ban Cán sự bộ đội tình nguyện vùng Thượng Lào.
Năm 1951, đồng chí là Chính ủy Đại đoàn 308, Bí thư Đại đoàn ủy.
Tháng 5 năm 1955, đồng chí làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Ủy viên Tổng Quân ủy.
Năm 1959, đồng chí Song Hào được thăng quân hàm Trung tướng.
Tháng 9 năm 1960, tại Đại hội lần thứ III của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được cử giữ chức Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng, Trưởng Ban Kiểm tra Quân ủy Trung ương.
Từ tháng 3 năm 1961 đến năm 1976, đồng chí giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục chính trị, kiêm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Chính ủy Chiến dịch Quảng Trị (1972-1973).
Từ năm 1971 đến năm 1975, đồng chí Song Hào là đại biểu Quốc hội khóa IV.
Năm 1974, đồng chí được phong quân hàm Thượng tướng.
Tháng 12 năm 1976, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng, đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Trung ương cử vào Ban Bí thư, phân công làm Trưởng ban Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Đồng chí tiếp tục được bầu là Đại biểu Quốc hội khóa VI.
Tháng 3 năm 1982, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng, đồng chí Song Hào được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Từ tháng 4 năm 1982 đến tháng 2 năm 1987, đồng chí là Bộ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội.
Từ tháng 2 năm 1990 đến tháng 12 năm 1992, đồng chí là Chủ tịch lâm thời Hội Cựu chiến binh Việt Nam.
Ngày 9/1/2004, đồng chí Song Hào qua đời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Hà Nội.
Năm tháng đi qua, nhưng những cống hiến xuất sắc về chính trị, quân sự của Thượng tướng Song Hào đối với cách mạng Việt Nam và sự trưởng thành, lớn mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam luôn được đánh giá cao.
Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu từng chia sẻ: “Anh Song Hào được Bác Hồ gọi là “Tướng rau muống”, bởi anh là người có đủ các đức tính: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, quan tâm đồng chí, đồng đội, sống giản dị, khiêm nhường… Gắn bó với anh suốt cuộc đời cách mạng, tôi thấy, anh Song Hào là người cộng sản kiên trung, mẫu mực, người con ưu tú của quê hương Nam Định, suốt đời vì dân, vì nước. Anh là người có uy tín và đóng góp to lớn đối với cách mạng Việt Nam trên nhiều lĩnh vực; nhà chỉ huy tài năng của Quân đội nhân dân Việt Nam; người đóng góp xuất sắc vào xây dựng Đảng, công tác Đảng, công tác chính trị của lực lượng vũ trang nhân dân, Quân đội nhân dân Việt Nam"./.
Tư liệu (tổng hợp)
