Hà Nội (TTXVN 8/1/2026) Đồng chí Đồng Sỹ Nguyên (tên khai sinh Nguyễn Hữu Vũ, bí danh Nguyễn Văn Đồng), sinh ngày 1/3/1923 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình (nay là xã Nam Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị), là một trong những vị tướng kiệt xuất, nhà lãnh đạo tài năng và giàu tâm huyết của Đảng, Nhà nước và Quân đội nhân dân Việt Nam.
Hơn 80 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Đồng Sỹ Nguyên luôn là người chiến sĩ cộng sản tài năng, kiên cường, có đóng góp quan trọng trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị, quân sự đến kinh tế, xã hội. Trong đó, gần 10 năm trên cương vị Tư lệnh Đoàn 559 - Bộ đội Trường Sơn, đồng chí Đồng Sỹ Nguyên cùng với Bộ Tham mưu Trường Sơn đã chỉ huy lực lượng hùng hậu với quy mô 9 sư đoàn và 21 trung đoàn trực thuộc, vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành xuất sắc sự nghiệp chi viện to lớn cho các hướng chiến trường. Chính thời gian này đã làm tỏa sáng tên tuổi của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên với tên gọi: Tư lệnh đường Trường Sơn huyền thoại.
Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải và Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, đóng góp tích cực vào công cuộc khôi phục, kiến thiết và phát triển đất nước. Với trọn đời cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên đã để lại dấu ấn sâu đậm cùng tấm gương sáng ngời về lòng trung thành, trí tuệ và tinh thần phụng sự Nhân dân.
* Quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Đồng Sỹ Nguyên
Năm1938-1940: Tham gia các tổ chức hội quần chúng cứu quốc ở trường học, ở xã; tháng 12/1939 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương; Bí thư Chi bộ xã năm 1940.
Năm 1941: Làm Phủ ủy viên lâm thời huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Năm 1942 - 2/1945: Ủy viên Ban cán sự tỉnh Quảng Bình phụ trách hai huyện Quảng Trạch và Tuyên Hóa. Cuối năm 1942 địch khủng bố, cơ sở bị vỡ, đồng chí sang Thái Lan và Lào tiếp tục hoạt động, gây dựng cơ sở trong Việt kiều.
Tháng 3/1945: Về nước tham gia thành lập Ban Cán sự tỉnh Quảng Bình (sau là Tỉnh ủy lâm thời), lập chiến khu, chuẩn bị khởi nghĩa.
Tháng 8/1945: Được chỉ định vào Thường vụ Tỉnh ủy và làm Chủ nhiệm Việt Minh tỉnh Quảng Bình.
Năm 1946-1948: Làm Bí thư Huyện ủy, kiêm Chính trị viên Huyện đội, Huyện đội trưởng huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Được cử đi học lớp Nguyễn Ái Quốc khóa I năm 1946. Tháng 5/1948, đồng chí làm Tỉnh ủy viên, Chính trị viên, kiêm Tỉnh đội trưởng tỉnh Quảng Bình.
Năm 1949-1950: Được cử đi học lớp quân sự Bộ Tổng Tư lệnh, công tác ở Phòng Đảng vụ, Cục Chính trị.
Năm 1951 - 1/1954: Làm Cục phó Cục Tổ chức, Phái viên của Tổng Tư lệnh trong các chiến dịch Điện Biên Phủ, Hoàng Hoa Thám, tham gia Bộ Chỉ huy và Đảng ủy Mặt trận Trung Lào.
Tháng 2/1954 - 3/1956: Phụ trách công tác trao trả tù binh ở Sầm Sơn và đón tiếp bộ đội miền Nam tập kết.
Tháng 4/1956 – 1960: Lần lượt kinh qua các chức vụ Cục phó Cục Điều động dân quân, Cục trưởng Cục Động viên dân quân, Bí thư Ban Chấp hành Đảng bộ cơ quan Bộ Tổng Tham mưu; đồng chí được phong quân hàm Đại tá năm 1958.
Năm 1961-1962: Được cử đi học tại Học viện Quân sự Bắc Kinh.
Năm 1964: Tổng Tham mưu phó.
Năm 1965: Chính ủy Quân khu 4, Bí thư Khu ủy; Chính ủy kiêm Tư lệnh Quân tình nguyện Việt Nam ở Mặt trận Trung Lào.
Năm 1966: Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần phụ trách Tổng cục Tiền phương.
Năm 1967 - 5/1976: Đảm nhiệm các chức vụ: Tư lệnh Bộ Chỉ huy 559 kiêm Chính ủy, Bí thư Đảng ủy 559; Bí thư Ban Cán sự cố vấn Đảng, quân, dân, chính, kiêm Tư lệnh Bộ đội tình nguyện ở Trung Hạ Lào. Đồng chí được phong quân hàm Trung tướng năm 1974. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, đồng chí tham gia cánh đường quốc lộ 1.
Tháng 6/1976 - 12/1976: Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Chủ nhiệm Tổng cục Xây dựng kinh tế, Bí thư Đảng ủy Tổng cục.
Tháng 12/1976: Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV, được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng; giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ Xây dựng.
Năm 1977: Bộ trưởng, Bí thư Ban Cán sự Đảng Bộ Xây dựng.
Năm 1979: Chiến tranh biên giới phía Bắc, đồng chí được điều trở lại quân đội làm Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu Thủ đô.
Tháng 8/1979 - 3/1982: Được điều trở lại công tác tại Bộ Xây dựng, giữ chức Bộ trưởng, Bí thư Ban Cán sự Đảng Bộ Xây dựng.
Tháng 3/1982: Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V, được bầu lại làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được Ban Chấp hành Trung ương Đảng bầu làm Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị; được bổ nhiệm giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng kiêm Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải.
Tháng 12/1986: Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, được bầu lại làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được Ban Chấp hành Trung ương Đảng bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị; giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Phó Thủ tướng Chính phủ).
Năm 1991: Thôi giữ chức Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, được cử làm Đặc phái viên Chính phủ thực hiện Chương trình 327 “trồng bảo vệ rừng phòng hộ”; tham gia chỉ đạo xây dựng đường Hồ Chí Minh.
Tháng 10/2006: Nghỉ công tác.
Ngày 4/4/2019: Đồng chí từ trần.
Ngày 20/9/2024: Được truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân” do đã có thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, bảo vệ Tổ quốc.
Cuộc đời và sự nghiệp của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên là một thiên anh hùng ca về bản lĩnh, tầm nhìn và tấm lòng nhân hậu của người chiến sĩ cộng sản kiên trung. Từ tuyến đầu khói lửa Trường Sơn đến những công trình kiến thiết đất nước thời bình, ở bất kỳ cương vị nào ông cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng và Nhân dân giao phụng. Những đóng góp to lớn của ông không chỉ góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của dân tộc mà còn trở thành di sản vô giá, nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho các thế hệ hôm nay và mai sau trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc./.
Tư liệu
